Jak pomagamy
Programy edukacyjne, po których uczeń korzysta z AI, a decyzja zostaje przy nim
Fundacja AI Business Center (AIBC) to think tank i partner doradczy, który pomaga zarządom firm z budownictwa, przemysłu i usług technicznych wdrażać sztuczną inteligencję tak, by dawała mierzalny wynik i budowała przewagę konkurencyjną. W ramach działalności statutowej wspieramy też szkoły i ich organy prowadzące, bo kompetencje, których firmy potrzebują jutro, powstają dziś w klasie.
Dostęp do AI przestał być wyzwaniem szkoły. Stała się nim samodzielna myśl ucznia
Uczeń ma dziś pod ręką model, który w kilka sekund napisze wypracowanie, rozwiąże zadanie i zaproponuje odpowiedź. Szkoła nie musi już uczyć, jak do niego dotrzeć. Musi uczyć, jak z nim pracować tak, żeby myślenie, ocena i decyzja zostały przy człowieku.
Badanie opublikowane w Frontiers in Psychology w lipcu 2026 roku (Zhu i in., 589 studentów i młodych pracowników, trzy pomiary w odstępach czasu) rozróżnia dwa sposoby korzystania z generatywnej AI. Gdy model przejmuje główną część myślenia, użytkownicy częściej oddają mu decyzje i mają mniejszą motywację wewnętrzną. Gdy model jest wsparciem, a kontrola zostaje przy człowieku, wiąże się to z wyższą motywacją. Oba sposoby dają podobny efekt od razu, więc różnicę trudno zauważyć bez celowej nauki. Badanie opiera się na samoocenie uczestników i pokazuje związki, nie przyczyny.
Decyzja należy do człowieka. Tej zasady uczy się w szkole
W firmach, z którymi pracujemy, obowiązuje prosta zasada: model przygotowuje, człowiek sprawdza i decyduje. Ta sama zasada powinna być punktem wyjścia edukacji. Programy, które współtworzymy, rozwijają cztery umiejętności:
- pytanie przed odpowiedzią: uczeń najpierw sam nazywa problem, a dopiero potem sięga po narzędzie;
- weryfikacja: sprawdza źródła, fakty i obliczenia, zanim przyjmie odpowiedź modelu;
- decyzja: wie, kiedy odpowiedź przyjąć, kiedy poprawić, a kiedy odrzucić, i bierze za ten wybór odpowiedzialność;
- suwerenność myśli: potrafi dojść do własnego rozwiązania i porównać je z propozycją modelu, zamiast przyjmować ją jako domyślną.
Ten kierunek jest zbieżny z ramą kompetencji AI dla szkół podstawowych i średnich, którą Komisja Europejska przedstawiła razem z OECD 18 czerwca 2026 roku. Rama opisuje cztery obszary: korzystanie z AI, tworzenie z AI, zarządzanie AI i kształtowanie AI. Ma też być punktem odniesienia dla pierwszego badania PISA mierzącego kompetencje medialne i kompetencje AI, zaplanowanego na 2029 rok.
Jak wspieramy szkoły
Współtworzenie programów. Współtworzymy programy i ścieżki rozwijające kompetencje AI w ramach istniejących przedmiotów i zajęć. Nie dokładamy osobnego przedmiotu „AI”, tylko pokazujemy, jak uczyć pracy z modelem na różnych przedmiotach, w tym zawodowych, i w projektach.
Szkolenia rad pedagogicznych. Warsztaty dla nauczycieli i dyrekcji: jak działa model językowy i dlaczego się myli, jak projektować zadania, których nie da się „oddać” modelowi, jak oceniać pracę ucznia, który korzystał z AI, i jak rozmawiać o tym z rodzicami.
Szkolne zasady pracy z AI. Pomagamy ułożyć zasady korzystania z AI przez uczniów i nauczycieli: do czego narzędzia wolno używać, jak to oznaczać, jakie dane nie trafiają do narzędzi publicznych i kto zatwierdza nowe zastosowania. Zakres prawny w konkretnej szkole ustala jej doradca prawny i inspektor ochrony danych.
AI Free Day w szkole. Udostępniamy scenariusze lekcji i prosty format jednodniowego eksperymentu, który każda szkoła może przeprowadzić sama (więcej niżej).
Najbliżej naszych celów statutowych są szkoły techniczne i branżowe oraz uczelnie, które kształcą przyszłe kadry budownictwa i przemysłu. Tu łączymy program z realnymi zadaniami z praktyki firm. Z organami prowadzącymi i samorządami pracujemy wtedy, gdy program ma objąć sieć szkół.
Szkoła też stosuje AI
Szkoła, która używa systemów AI w swojej pracy, może być w rozumieniu AI Act, czyli rozporządzenia (UE) 2024/1689 zmienionego rozporządzeniem (UE) 2026/1744 (AI Omnibus), podmiotem stosującym. Wtedy dotyczy jej art. 4: wspieranie rozwoju kompetencji AI personelu. Przepis nie wskazuje formy tego wsparcia.
Edukacja i szkolenie zawodowe to jeden z obszarów, w których rozporządzenie wskazuje systemy wysokiego ryzyka (załącznik III), na przykład przy rekrutacji, ocenianiu efektów uczenia się i nadzorowaniu egzaminów. Obowiązki dla tych systemów stosuje się od 2 grudnia 2027 roku. Od 2 lutego 2025 roku w instytucjach edukacyjnych zakazane jest rozpoznawanie emocji za pomocą AI, poza wyjątkami medycznymi i związanymi z bezpieczeństwem. Nie rozstrzygamy przypadków granicznych: zakres obowiązków w konkretnej szkole ustala jej doradca prawny.
AI Free Day: Najpierw własna myśl. Potem AI
Fundacja AI Business Center jest pomysłodawcą i inicjatorem AI Free Day (otwiera się w nowym oknie) (Dzień bez AI) oraz jego organizatorem. To coroczny, międzynarodowy dzień obchodzony 24 listopada. Pierwsza edycja odbywa się w 2026 roku.
Zasada jest jedna: przez 24 godziny, od północy do północy czasu lokalnego, odkładamy generatywną AI. Chodzi o czatboty i asystentów AI, generatory tekstu, obrazu, dźwięku, wideo i kodu oraz funkcje „napisz” i „streść” w poczcie, programach biurowych i telefonach. Wyszukiwarki, mapy, słowniki, sprawdzanie pisowni, kalkulatory i technologie wspierające dostępność zostają. Kto nie może zrezygnować z AI w pracy, wybiera wersję zadaniową: jedno ważne zadanie, spotkanie albo decyzję zaczyna od własnego myślenia.
Eksperyment ma trzy kroki:
- Zauważ moment: zapisz zadanie, przy którym sięgasz po AI.
- Nazwij oczekiwanie: czego potrzebujesz od narzędzia, informacji, drugiej opinii, gotowej odpowiedzi czy pomocy w nazwaniu problemu.
- Porównaj następnego dnia: 25 listopada wykonaj to samo zadanie z AI i zestaw odpowiedź modelu z własnym rozumowaniem.
Dla szkół i uczelni przygotowaliśmy osiem tematów lekcji, między innymi „Pytanie przed odpowiedzią”, „Sprawdź, zanim uwierzysz”, „Kto decyduje?” i „Jutro porównujemy”. Prace powstałe bez generatywnej AI można oznaczyć znakiem „designed by a HUMAN”. Udział w AI Free Day jest otwarty i nie wymaga rejestracji. Materiały i zasady są na stronie aifreeday.com (otwiera się w nowym oknie).
AI Free Day nie jest akcją przeciw sztucznej inteligencji. To ta sama zasada, którą stosujemy w firmach: AI wspiera myślenie, ale go nie zastępuje, a ocena odpowiedzi i ostateczny wybór zostają przy człowieku.
Kto co robi
| rola | kto | odpowiada za |
|---|---|---|
| decyzja i cel | dyrekcja szkoły lub organ prowadzący | zakres programu, harmonogram, włączenie do planu szkoły |
| realizacja | nauczyciele i wychowawcy | prowadzenie zajęć, dostosowanie do klas i przedmiotów |
| metoda i materiały | Fundacja AI Business Center | program, scenariusze, szkolenia, wzór szkolnych zasad pracy z AI |
| zatwierdzenie zasad | doradca prawny, inspektor ochrony danych | zgoda na zakres danych i narzędzi |
| finansowanie | Patroni Fundacji, partnerzy instytucjonalni, środki publiczne | zakres i liczba szkół objętych programem |
Program rośnie dzięki Patronom Fundacji
Edukacja jest działalnością statutową Fundacji, a nie usługą komercyjną. Jej zasięg zależy od finansowania: liczbę szkół i zakres programu w danym roku wyznaczają środki od Patronów Fundacji, partnerów instytucjonalnych i z programów publicznych. Dlatego nie obiecujemy pełnego wsparcia każdej szkole, która się zgłosi. Pomagamy za to dobrać zakres do możliwości i źródła finansowania.
Firmy, które chcą mieć wpływ na kompetencje przyszłych pracowników, mogą zostać Patronami Fundacji. Wsparcie programu dla szkół technicznych i branżowych w regionie firmy to inwestycja w kadry budownictwa i przemysłu oraz konkretne działanie społeczne, które firma może opisać w raportowaniu ESG. Uczelnie, samorządy i organizacje edukacyjne zapraszamy do współpracy jako partnerów instytucjonalnych.
Najczęstsze pytania
Czy szkoła ponosi koszty udziału w programie?
To zależy od źródła finansowania. Program edukacyjny jest działalnością statutową Fundacji, finansowaną przez Patronów Fundacji, partnerów instytucjonalnych i środki publiczne. Zakres wsparcia dla konkretnej szkoły lub sieci szkół ustalamy w rozmowie, razem z tym, kto je finansuje. AI Free Day i materiały do lekcji są otwarte dla wszystkich szkół.
Czy AI Free Day to akcja przeciw sztucznej inteligencji?
Nie. AI Free Day to świadoma przerwa i prosty eksperyment. Przez jeden dzień uczniowie i nauczyciele zauważają, kiedy sięgają po AI z przyzwyczajenia, a następnego dnia porównują własne rozwiązanie z odpowiedzią modelu. Celem jest bardziej świadome korzystanie z AI, nie rezygnacja z niego.
Czy uczycie obsługi konkretnych narzędzi AI?
Nie budujemy programów wokół jednego narzędzia ani dostawcy. Fundacja jest neutralna wobec dostawców technologii. Uczymy zasad, które działają przy każdym narzędziu: jak postawić pytanie, jak sprawdzić odpowiedź, kiedy jej nie przyjąć i kto podejmuje decyzję.
Jak firma może wesprzeć program edukacyjny Fundacji?
Jako Patron Fundacji: finansując program dla wybranych szkół, najczęściej technicznych i branżowych w regionie firmy, albo udostępniając ekspertów i realne zadania z praktyki. Zasady współpracy, zakres i sposób informowania o wsparciu ustalamy indywidualnie.
Zacznijmy od rozmowy
Napisz do nas, jeśli prowadzisz szkołę, odpowiadasz za edukację w samorządzie albo chcesz wesprzeć program jako Patron Fundacji. Zacznijmy od rozmowy.