Jak pomagamy
Co z AI Act obowiązuje firmę dziś, co ma datę, a czego nie musi się obawiać
Fundacja AI Business Center (AIBC) to think tank i partner doradczy, który pomaga zarządom firm z budownictwa, przemysłu i usług technicznych wdrażać sztuczną inteligencję tak, by dawała mierzalny wynik i budowała przewagę konkurencyjną. Przygotowanie do AI Act zaczynamy od ustalenia, które przepisy firmy w ogóle dotyczą.
Zgodność przestała być kosztem działu prawnego. Stała się warunkiem sprzedaży
Klienci instytucjonalni, inwestorzy i duzi zamawiający pytają coraz częściej, jak firma używa sztucznej inteligencji, kto za to odpowiada i czy działa zgodnie z przepisami. Firma, która ma na to uporządkowaną odpowiedź, skraca rozmowę zakupową. Firma, która jej nie ma, zaczyna ją od defensywy.
Problem, który rozwiązujemy
O AI Act krąży wiele materiałów, które mieszają to, co obowiązuje dziś, z tym, co ma datę, i z tym, czego przepis w ogóle nie wymaga. W lipcu 2026 roku wiele firm uznało, że temat został odłożony. To prawda tylko częściowo: rozporządzenie (UE) 2026/1744, zwane AI Omnibus, przesunęło obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka, ale nie przesunęło obowiązków przejrzystości z art. 50, które stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku. Jedyny okres przejściowy, do 2 grudnia 2026, dotyczy maszynowego oznaczania treści przez dostawców narzędzi wprowadzonych przed 2 sierpnia 2026.
Porządkujemy, nie straszymy. Zaczynamy od faktów o firmie: jakie systemy AI działają, do czego służą, kto jest ich dostawcą, a kto podmiotem stosującym.
Co robimy
- Rejestr zastosowań AI. Spisujemy systemy i zastosowania AI w firmie, z właścicielem i celem. To praktyka zarządcza, a nie obowiązek ustawowy dla wszystkich, ale bez niej nie da się odpowiedzieć na żadne kolejne pytanie.
- Mapa ról. Dla każdego zastosowania ustalamy, czy firma jest dostawcą systemu AI, czy podmiotem stosującym. Od tego zależy zakres obowiązków.
- Mapa obowiązków i dat. Przypisujemy zastosowaniom przepisy AI Act wraz z datami stosowania. Przypadki graniczne oznaczamy do oceny przez doradcę prawnego firmy.
- Kompetencje personelu. Pomagamy udokumentować działania, którymi firma wspiera rozwój kompetencji AI personelu (art. 4). Przepis nie nakazuje konkretnej formy, w tym kupna szkolenia.
- Przejrzystość wobec klientów. Przeglądamy punkty styku z klientem: czaty, asystentów, materiały wizualne, i ustalamy, co wymaga informacji lub oznaczenia według art. 50, a co nie.
- ESG. Ustalamy, czy i od kiedy obowiązki sprawozdawcze dotyczą firmy wprost, czy pośrednio przez wymagania klientów w łańcuchu dostaw, oraz które dane z procesów objętych AI mogą zasilić raportowanie.
Pięć obszarów bezpieczeństwa prawnego
Zgodność wpisujemy w proces od pierwszego dnia, a nie doklejamy na końcu. Wdrożenie AI w firmie dotyka zwykle pięciu obszarów prawnych naraz:
- AI Act. Rola firmy wobec każdego systemu, obowiązki i daty ich stosowania.
- Dane klientów i RODO. Jakie dane osobowe trafiają do narzędzi AI, na jakiej podstawie i gdzie są przetwarzane.
- Zasady użycia AI w firmie. Wewnętrzne reguły pracy z narzędziami, uzgodnione z przepisami prawa pracy i wprowadzone tak, żeby pracownicy je znali.
- Odpowiedzialność za wynik. Kto w firmie odpowiada za decyzję podjętą z pomocą AI i jak firma to dokumentuje.
- Umowy z dostawcami AI. Własność wyników, poufność, wykorzystanie danych firmy do trenowania modeli i warunki wyjścia z usługi.
Ostatni obszar łączy się z wyborem drogi do AI, który opisuje strona Suwerenność danych i własna instancja AI. Zakres i interpretację każdego obszaru uzgadniamy z doradcą prawnym firmy.
Najbliższe daty
| data | co zaczyna obowiązywać |
|---|---|
| 2 grudnia 2026 | koniec okresu przejściowego dla maszynowego oznaczania treści przez dostawców narzędzi AI wprowadzonych przed 2 sierpnia 2026; zakaz tworzenia w AI materiałów intymnych bez zgody |
| 2 sierpnia 2027 | obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2025 |
| 2 grudnia 2027 | obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III |
Pełny kalendarz i omówienie art. 50 jest na stronie AI Act w komunikacji i sprzedaży.
Co zostaje w firmie
- rejestr zastosowań AI z właścicielami i celami,
- mapa ról i obowiązków z datami stosowania,
- lista przypadków do oceny przez doradcę prawnego,
- plan działań na najbliższe kwartały, w tym w zakresie kompetencji i przejrzystości,
- miary zgodności, które trafiają do raportu wartości AI dla zarządu.
Firmy, które chcą przejść przez ten proces w uporządkowany sposób i zakończyć go poświadczeniem AIBC, wybierają Ścieżkę certyfikacji AIBC. Poświadczenie AIBC nie jest oceną zgodności prowadzoną przez jednostkę notyfikowaną ani decyzją organu nadzoru. Prace nad zgodnością łączymy z transformacją semantyczną, czyli uporządkowaniem nazw, procesów i danych firmy tak, by rozumiał je człowiek, model językowy i raport zarządu: rejestr zastosowań AI korzysta z tego samego słownika.
Pierwszy krok
Inwentaryzacja: lista narzędzi i zastosowań AI, które firma już ma, łącznie z tymi, z których pracownicy korzystają bez formalnej decyzji. To zwykle zajmuje kilka tygodni i od razu pokazuje, gdzie są realne obowiązki.
Najczęstsze pytania
Czy AI Act dotyczy firmy, która tylko korzysta z gotowych narzędzi AI?
Tak, choć w innym zakresie niż dostawców. Firma korzystająca z systemu AI w działalności zawodowej jest w rozumieniu AI Act podmiotem stosującym. Dotyczą jej między innymi wspieranie kompetencji AI personelu z art. 4 oraz obowiązki przejrzystości z art. 50 tam, gdzie ma zastosowanie. Zakres zależy od tego, do czego narzędzie służy.
Czy systemy AI w produkcji i na budowie to systemy wysokiego ryzyka?
To zależy od przeznaczenia systemu i od tego, czy jest elementem produktu regulowanego. Przykłady wysokiego ryzyka to rekrutacja, ocena zdolności kredytowej, infrastruktura krytyczna i biometria, a także systemy wbudowane w produkty regulowane z załącznika I. Przypadków granicznych nie rozstrzygamy na stronie; ocenia je doradca prawny firmy na podstawie konkretnego opisu systemu.
Od kiedy obowiązują wymagania dla systemów wysokiego ryzyka?
Po zmianie wprowadzonej przez AI Omnibus obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III stosuje się od 2 grudnia 2027 roku, a dla systemów wbudowanych w produkty regulowane z załącznika I od 2 sierpnia 2028 roku.
Czy Fundacja zastępuje kancelarię?
Nie. Przygotowujemy mapę zastosowań, ról i obowiązków oraz plan działań, a zakres i interpretację uzgadniamy z doradcą prawnym firmy. Treści Fundacji dotyczące przepisów weryfikuje członkini Zarządu odpowiedzialna za prawo i compliance.
Zacznijmy od diagnozy
Porozmawiajmy o tym, które przepisy dotyczą firmy dziś i jak to udokumentować.