Analizy
Meta i unijny kodeks praktyk — co spór dużych dostawców mówi firmom z Europy Środkowej
Fundacja AI Business Center (AIBC) to think tank i partner doradczy, który pomaga zarządom firm z budownictwa, przemysłu i usług technicznych wdrażać sztuczną inteligencję tak, by dawała mierzalny wynik i budowała przewagę konkurencyjną. Ta analiza dotyczy sporu dużych dostawców modeli z Unią i jego skutków dla firm użytkowników.
Spór dużych dostawców przestał być ciekawostką z Brukseli. Stał się czynnikiem ryzyka w umowie z dostawcą
W lipcu 2025 roku Meta ogłosiła, że nie podpisze unijnego kodeksu praktyk dla modeli AI ogólnego przeznaczenia. Uzasadniała to niejasnością przepisów i ryzykiem nadmiernej regulacji. Inni dostawcy, między innymi OpenAI i Mistral, zapowiedzieli przystąpienie. Spór pokazał, że duzi dostawcy modeli traktują Europę jako rynek, na którym warunki gry są przedmiotem negocjacji.
O co w tym sporze chodziło
Kodeks praktyk jest dobrowolnym instrumentem, który pomaga dostawcom modeli ogólnego przeznaczenia wykazać zgodność z AI Act. Dostawca, który go nie podpisał, nadal musi spełniać obowiązki z rozporządzenia, ale wykazuje to w inny sposób. Odmowa podpisu nie zwalnia więc z przepisów; zmienia sposób rozmowy z regulatorem i poziom przewidywalności dla klientów.
Co pokazały kolejne miesiące
W 2026 roku Unia zmieniła AI Act rozporządzeniem (UE) 2026/1744, zwanym AI Omnibus. Przesunęła obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka na 2 grudnia 2027 i 2 sierpnia 2028 roku i złagodziła brzmienie art. 4 o kompetencjach. Obowiązki przejrzystości z art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026 roku; okres przejściowy do 2 grudnia 2026 dotyczy tylko maszynowego oznaczania treści przez dostawców narzędzi wprowadzonych przed tą datą. W naszej ocenie Unia odpowiedziała w ten sposób na argumenty o kosztach i niejasności przepisów, ale nie wycofała się z rdzenia regulacji.
W pierwszej wersji tego tekstu stawialiśmy tezę, że AI Act może wypchnąć wrażliwe innowacje poza Unię i zepchnąć europejskie firmy do roli wdrożeniowców cudzych technologii. To ryzyko nadal jest przedmiotem sporu ekonomistów i nie da się go dziś rozstrzygnąć. Bardziej użyteczne dla zarządu jest pytanie praktyczne: jak firma ma działać, skoro jej dostawcy różnie podchodzą do europejskich reguł.
Co z tego wynika dla firm z Europy Środkowej
- Pytanie do dostawcy jest częścią zakupu. Przy wyborze narzędzia warto zapytać, jak dostawca modelu wykazuje zgodność z AI Act i co udostępnia klientom.
- Opis procesu musi być niezwiązany z jednym modelem. Jeżeli dostawca zmieni warunki w Europie, firma powinna móc wymienić model bez utraty pracy włożonej w opis procesów.
- Praktyczne przewodniki sektorowe wciąż są rzadkie. Firmy budowlane i przemysłowe pytają, czy ich zastosowania mieszczą się w kategorii wysokiego ryzyka i jak dokumentować decyzje wspierane przez algorytmy. Te pytania wymagają oceny na konkretnych przypadkach, nie ogólnych deklaracji.
To ostatnie jest powodem, dla którego warto uczestniczyć w tworzeniu dobrych praktyk branżowych, zamiast czekać na gotowe odpowiedzi. Taką rolę Fundacja pełni w transformacji semantycznej, czyli uporządkowaniu nazw, procesów i danych firmy tak, by rozumiał je człowiek, model językowy i raport zarządu.
Co się zmieniło od pierwszej publikacji
- Poprawiliśmy opis zdarzenia: pierwotna wersja łączyła odmowę podpisania kodeksu praktyk dla modeli ogólnego przeznaczenia (lipiec 2025) z innym, wcześniejszym dokumentem dotyczącym dezinformacji.
- Usunęliśmy dane o udziale Unii w światowych inwestycjach w AI pochodzące z komunikatu prasowego bez metodologii.
- Dodaliśmy skutki AI Omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744) i obowiązujący harmonogram.
- Tezę o „dryfie Europy w stronę peryferium” zastąpiliśmy pytaniami, które zarząd może dziś rozstrzygnąć.
Najczęstsze pytania
Czy firma może korzystać z modeli dostawcy, który nie podpisał kodeksu?
Tak. Kodeks jest dobrowolny, a dostawca, który go nie podpisał, musi wykazać zgodność z AI Act w inny sposób. Firma użytkownik powinna zapytać dostawcę, jak to robi, i ocenić, czy odpowiedź jest dla niej wystarczająca.
Czy spór dużych dostawców z Unią zmienia obowiązki firm użytkowników?
Nie bezpośrednio. Obowiązki firmy zależą od jej roli i zastosowań AI, nie od tego, czy jej dostawca podpisał dobrowolny kodeks.
Zacznijmy od rozmowy
Porozmawiajmy o tym, jak uniezależnić procesy firmy od jednego dostawcy modeli.