AI Act w budownictwie i przemyśle — co obowiązuje dziś, a co zostało przesunięte

Co obowiązuje dziś

• Od 2 lutego 2025: zakazane praktyki (art. 5) i kompetencje w zakresie AI (art. 4). Po AI Omnibus dostawcy i podmioty stosujące systemy AI mają wspierać rozwój kompetencji AI personelu, zamiast zapewniać określony ich poziom. Przepis nie nakazuje kupna szkolenia.
• Od 2 sierpnia 2025: przepisy o modelach ogólnego przeznaczenia, nadzorze i karach.
• Od 2 sierpnia 2026: AI Act stosuje się co do zasady, w tym obowiązki przejrzystości z art. 50. Dla firmy budowlanej czy przemysłowej najczęściej oznacza to informowanie klienta przy pierwszym kontakcie, że rozmawia z asystentem AI, oraz wyraźne oznaczanie grafik, nagrań i wideo powstałych przy użyciu AI, jeśli mogą wprowadzić odbiorcę w błąd co do prawdziwości przedstawionych postaci, przedmiotów, miejsc lub zdarzeń.

Co ma datę

data	co zaczyna obowiązywać
2 grudnia 2026	koniec okresu przejściowego dla maszynowego oznaczania treści przez dostawców narzędzi AI
2 sierpnia 2027	obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2025
2 grudnia 2027	obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III
2 sierpnia 2028	obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika I, czyli wbudowanych w produkty regulowane

Systemy wysokiego ryzyka: korekta naszej tezy z 2025 roku

W pierwszej wersji tego tekstu wymieniliśmy zarządzanie flotą, kontrolę jakości produkcji czy planowanie zapasów jako przykłady obszarów objętych zaostrzonym reżimem. To było uproszczenie. O zakwalifikowaniu systemu jako systemu wysokiego ryzyka decyduje jego przeznaczenie. Przykładami są systemy używane w rekrutacji, ocenie zdolności kredytowej, infrastrukturze krytycznej i biometrii oraz systemy wbudowane w produkty regulowane z załącznika I. Część zastosowań AI w zakładzie i na budowie w tej kategorii się nie mieści, a część może się mieścić, zwłaszcza systemy będące elementami produktów regulowanych z załącznika I albo działające w infrastrukturze krytycznej. Przypadków granicznych nie rozstrzygamy w analizie; ocenia je doradca prawny na podstawie opisu konkretnego systemu.

Dla firm budowlanych i przemysłowych najbliższym praktycznie obszarem wysokiego ryzyka jest zwykle rekrutacja, bo narzędzia AI do selekcji kandydatów trafiają do działów HR szybciej niż do produkcji.

Rola decyduje o obowiązkach

AI Act rozróżnia dostawcę systemu AI i podmiot stosujący. Większość firm budowlanych i przemysłowych jest podmiotem stosującym: korzysta z systemów dostarczonych przez innych. Zakres obowiązków jest wtedy inny niż u dostawcy. Firma, która istotnie modyfikuje system albo wprowadza go do obrotu pod własną nazwą, może jednak sama stać się dostawcą. Dlatego pierwszym krokiem nie jest dokumentacja, tylko rejestr: jakie systemy AI firma ma, do czego służą, kto je dostarczył.

Co robić w 2026 roku

1. Spisać zastosowania AI w firmie, łącznie z tymi, z których pracownicy korzystają bez formalnej decyzji.
2. Ustalić rolę firmy przy każdym zastosowaniu.
3. Sprawdzić punkty styku z klientem pod kątem art. 50.
4. Udokumentować działania na rzecz kompetencji AI personelu.
5. Zaplanować działania dla obowiązków z datą w 2027 i 2028 roku, jeśli dotyczą firmy.

Szczegółowe omówienie przejrzystości jest na stronie AI Act w komunikacji i sprzedaży. Przygotowanie organizacji opisuje strona Zgodność z AI Act i ESG.

Co się zmieniło od pierwszej publikacji

• Uwzględniliśmy AI Omnibus (rozporządzenie (UE) 2026/1744) i nowy harmonogram: obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka przesunięto na 2 grudnia 2027 i 2 sierpnia 2028 roku.
• Usunęliśmy zdanie, że „pełna odpowiedzialność” spadnie na firmy w 2026 roku; zastąpiliśmy je kalendarzem dat.
• Skorygowaliśmy listę przykładów systemów wysokiego ryzyka i dodaliśmy rozróżnienie ról dostawcy i podmiotu stosującego.
• Dodaliśmy art. 4 w brzmieniu po AI Omnibus oraz obowiązki przejrzystości z art. 50, które obowiązują od 2 sierpnia 2026 roku.
• Usunęliśmy odesłanie do płatnego raportu i ton „żeby nie zostać zaskoczonym”. Porządkujemy, nie straszymy.