Od 2 sierpnia 2025 wchodzą nowe regulacje dla modeli AI w UE. Sprawdź, co oznacza kodeks GPAI i jak Twoja firma może zyskać przewagę.
Unia Europejska jako pierwsza na świecie wprowadza kompleksowe przepisy regulujące sztuczną inteligencję.Od 2 sierpnia 2025 r. wchodzą w życie obowiązki wynikające z AI Act, a wraz z nimi dobrowolny, ale strategicznie istotny Kodeks postępowania dla modeli AI ogólnego przeznaczenia (GPAI). Firmy, które zignorują te zmiany, mogą zostać zepchnięte na margines europejskiego rynku.
Nowa rzeczywistość prawna: AI Act i kodeks GPAI
AI Act to ramowy akt prawny regulujący projektowanie, wdrażanie i użycie AI w UE. Obejmuje również General Purpose AI – modele ogólnego przeznaczenia wykorzystywane w różnych branżach: od chmury, przez HR i administrację, po e-commerce i usługi publiczne.
W lipcu 2025 roku Komisja Europejska opublikowała kodeks postępowania dla GPAI. Choć nie ma mocy wiążącej, jego przyjęcie oznacza:
- większą przejrzystość regulacyjną,
- obniżone ryzyko kar,
- dostęp do dialogu z unijnym Biurem ds. AI,
- wzmocnienie reputacji dostawcy lub integratora AI.
Co zawiera kodeks? Trzy obowiązkowe filary
- Transparentność
Dostawcy muszą ujawniać źródła danych treningowych, metody pozyskiwania i przetwarzania danych, a także dokumentować projekt modelu i procedury testowania. - Poszanowanie praw autorskich
Zabronione jest wykorzystywanie treści z nielegalnych źródeł. Firmy mają obowiązek publikowania dokumentacji pokazującej, jak chronią prawa twórców. - Bezpieczeństwo i odpowiedzialność
Wymagana jest identyfikacja ryzyk, raportowanie działań minimalizujących zagrożenia, a dla zaawansowanych modeli – wdrożenie dodatkowych zabezpieczeń.
Harmonogram: kto musi się dostosować i kiedy?
- Od 2 sierpnia 2025: nowe zasady obowiązują wszystkie modele GPAI wprowadzone na rynek po tej dacie.
- Modele starsze – czas na pełne dostosowanie do sierpnia 2027.
- Od sierpnia 2026: Komisja Europejska uzyskuje pełne uprawnienia egzekucyjne – możliwe będą kontrole i sankcje.
- Każde państwo członkowskie musi powołać krajowy organ nadzorujący wdrożenie AI Act.
Reakcje rynku: Europa rozdziela świat AI
Część globalnych graczy, jak OpenAI czy Mistral, zadeklarowała chęć współpracy i przystąpienia do kodeksu. Metaoficjalnie odmówiła podpisania dokumentu, krytykując nieprecyzyjne definicje i ryzyko nadregulacji.
Dla wielu firm europejskich – szczególnie z sektora MŚP – kodeks staje się narzędziem budowania przewagi konkurencyjnej. Dla firm spoza Europy – barierą wejścia lub koniecznością przedefiniowania swojej obecności na unijnym rynku.
Co to oznacza dla firm w Polsce?
Dla dostawców, integratorów i użytkowników AI w Polsce – szczególnie w branżach takich jak przemysł, usługi, administracja czy HR – kodeks to konkretne wyzwania organizacyjne i prawne, m.in.:
- przygotowanie dokumentacji źródeł danych i architektury modeli,
- ocena ryzyk związanych z AI,
- uzupełnienie polityki bezpieczeństwa o traceability i accountability,
- aktualizacja umów z partnerami technologicznymi i dostawcami danych.
Rekomendacje: co powinien zrobić top management?
Audyt modeli i partnerów – zweryfikuj, czy Twoi dostawcy i rozwiązania AI spełniają wymogi transparentności, etyki i bezpieczeństwa.
Przygotuj dokumentację – kompletna dokumentacja modelu będzie wymagana wcześniej, niż zakładają terminy formalne.
Zaplanuj strategię compliance – wczesne przystąpienie do kodeksu może przynieść realne korzyści regulacyjne i reputacyjne.
Bądź w kontakcie z regulatorem – współpraca z krajową instytucją nadzorującą (w Polsce wskazaną przez UODO lub Ministerstwo Cyfryzacji) może przyspieszyć procesy zgodności.
Kodeks GPAI to nie tylko formalność. To strategiczne narzędzie umożliwiające budowanie zaufania klientów, uniknięcie sankcji i uzyskanie przewagi w coraz bardziej konkurencyjnym rynku AI w UE. Firmy, które zaczną działać już teraz, nie tylko spełnią wymogi – one wyprzedzą konkurencję.
Czytaj także:
USA i Chiny przyspieszają ofensywę AI. Światowa rywalizacja technologiczna wchodzi w nową fazę
IBM: Tylko 11% firm faktycznie gotowych na AI, a większość przecenia swoje kompetencje
